Art Model AM 7209 Mikojan-Guriewicz Je-8/2, radziecki eksperymentalny myśliwiec

Mikojan-Guriewicz Je-8/2, radziecki eksperymentalny myśliwiec

Na początku 1960 roku w biurze konstrukcyjnym Mikojan-Guriewicz zapoczątkowano program głębokiej modernizacji frontowego myśliwca przechwytującego MiG-21PF. Przedsięwzięcie, prowadzone początkowo pod tymczasowym oznaczeniem wojskowym MiG-23, doprowadziło do powstania doświadczalnego naddźwiękowego samolotu myśliwskiego Je-8.

Układ aerodynamiczny płatowca stanowił zasadnicze odejście od dotychczasowych standardów seryjnych. Przeniesienie wlotu powietrza pod kadłub pozwoliło wygospodarować całą sekcję dziobową na montaż stacji radiolokacyjnej dużej mocy typu „Sapfir-23”. Urządzenie to stanowiło główny sensor kompleksu uzbrojenia S-23, opracowanego z myślą o kierowanych pociskach rakietowych powietrze-powietrze średniego zasięgu K-23 (oznaczonych później jako R-23). Istotną innowacją aerodynamiczną było zastosowanie przed kabiną pilota swobodnie pływającego przedniego usterzenia destabilizującego o rozpiętości 2,60 m, przy równoczesnym zachowaniu klasycznego usterzenia płytowego na ogonie. Powierzchnia ta nie miała bezpośredniego połączenia z układem sterowania: przy prędkościach poddźwiękowych ustawiała się samoczynnie wzdłuż strug napływającego powietrza, natomiast po przekroczeniu prędkości dźwięku blokowała się sztywno w położeniu neutralnym. Rozwiązanie to ograniczało nadmierny zapas podłużnej stateczności statycznej i przesuwało środek parcia do przodu, co pozwoliło podwoić dopuszczalne przeciążenie manewrowe na pułapie 15 000 m z 2,5 do 5,0 g.

W zakładzie doświadczalnym OKB zmontowano dwa płatowce przeznaczone do prób w locie. Pierwszy prototyp, Je-8/1, ukończono na początku 1962 roku, a 5 marca maszyna wystartowała do dziewiczego lotu za sterami szefa pilotów doświadczalnych Gieorgija Mosołowa. Pod koniec wiosny skompletowano drugi egzemplarz, Je-8/2, na którym Aleksandr Fiedotow wykonał od 29 czerwca łącznie 13 lotów badawczych. Z racji braku gotowego radaru seryjnego obie maszyny wykonywały loty z balastem o masie 160 kg oraz aparaturą kontrolno-pomiarową umieszczoną w stożku dziobowym.

Program prób został przerwany 11 września 1962 roku podczas 40. lotu pierwszego prototypu. W trakcie rozpędzania maszyny na pułapie 15 000 m przy prędkości 2 000 km/h (Ma = 1,78) doszło do zniszczenia silnika doświadczalnego Tumański R-21F-300 na skutek wady konstrukcyjnej tarczy szóstego stopnia sprężarki. Odłamki przebiły poszycie kadłuba, rozszczelniły zbiorniki paliwa i uszkodziły oba niezależne obwody hydrauliczne, doprowadzając do pożaru w locie oraz natychmiastowej utraty sterowności. Myśliwiec wszedł w stromą, niesterowną spiralę z gwałtownym obrotem wokół osi podłużnej. Mosołow katapultował się z prędkością naddźwiękową i ocalał, mimo rozległych obrażeń spowodowanych uderzeniem o elementy konstrukcji oraz dynamicznym naporem strug powietrza.

Po katastrofie próby w locie obu maszyn wstrzymano na stałe. Mimo potwierdzenia zalet przyjętego układu aerodynamicznego i konstrukcji płatowca, program zamknięto. Dowództwo wojskowe zmieniło założenia taktyczno-techniczne, dając pierwszeństwo cięższemu myśliwcowi nowej generacji o zmiennej geometrii skrzydeł (Wyrób 23-11). Konstrukcja ta trafiła następnie do produkcji seryjnej jako docelowy MiG-23, przejmując opracowany dla Je-8 system uzbrojenia S-23 ze stacją „Sapfir-23” i rakietami R-23. W ujęciu koncepcyjnym Je-8 wyprzedził swoją epokę: układ kaczki ze zredukowaną statecznością statyczną już na początku lat 60. zapoczątkował zasady zwrotnej walki manewrowej, które wdrożono w pełni dopiero w myśliwcach czwartej generacji, takich jak F-16 czy MiG-29.

Dane taktyczno-techniczne Mikojan-Guriewicz Je-8

• Długość – 16,24 m
• Rozpiętość skrzydeł – 7,154 m
• Rozpiętość destabilizatora – 2,60 m
• Powierzchnia nośna – 23,0 m²
• Maksymalna masa startowa – 8 200 kg
• Jednostka napędowa – 1 × silnik turboodrzutowy z dopalaczem Tumański R-21F-300 o ciągu maksymalnym 7 200 kG
• Prędkość maksymalna – 2 230 km/h (2,1 Ma) na wysokości 12 000 m
• Pułap praktyczny – 20 300 m