Art Model AM 7209 Mikojan-Goerevitsj Je-8/2, experimenteel Sovjet-jachtvliegtuig

Mikojan-Goerevitsj Je-8/2, experimenteel Sovjet-jachtvliegtuig

Begin 1960 startte het constructiebureau Mikojan-Goerevitsj een programma voor een grondige herziening van de MiG-21PF, de toenmalige standaard onderschepper voor de frontlinie. Het project, dat aanvankelijk onder de voorlopige militaire aanduiding MiG-23 werd ontwikkeld, leidde uiteindelijk tot het experimentele supersonische jachtvliegtuig Je-8.

Het ontwerp brak fundamenteel met dat van zijn in serie gebouwde voorganger. Door de luchtinlaat naar een ventrale positie onder de romp te verplaatsen, kwam de gehele neussectie vrij voor de krachtige Sapfir-23-radar. Deze sensor vormde het hart van het S-23-wapensysteem, specifiek ontwikkeld voor de geleide K-23-lucht-luchtraketten voor de middellange afstand (later aangeduid als R-23). Een andere bepalende aerodynamische innovatie was de montage van een vrij meebewegend canardoppervlak vóór de cockpit met een spanwijdte van 2,60 m dat fungeerde als destabilisator, waarbij het conventionele, volledig pendelende stabilo aan de staart behouden bleef. De vlieger had geen directe controle over dit oppervlak: bij subsonische snelheden richtte het zich autonoom naar de aanstromende lucht, terwijl het bij het bereiken van het supersonische regime star in een neutrale stand werd vergrendeld. Dit verminderde de buitensporige statische overlangse stabiliteit en verschoof het liftcentrum naar voren, waardoor de toelaatbare manoeuvreerbelasting op een hoogte van 15.000 m verdubbelde van 2,5 naar 5,0 g.

De experimentele werkplaats van het bureau bouwde twee vliegwaardige prototypen voor het beproevingsprogramma. Het eerste toestel, de Je-8/1, kwam begin 1962 gereed en maakte op 5 maart zijn eerste vlucht met chef-testvlieger Georgi Mosolov aan de stuurknuppel. Tegen het einde van het voorjaar voltooide de fabriek het tweede casco, de Je-8/2, waarmee Aleksandr Fedotov vanaf 29 juni dertien testvluchten uitvoerde. Omdat de operationele radarinstallatie op dat moment nog niet beschikbaar was, vlogen beide toestellen met een ballastpakket van 160 kg en meetapparatuur voor vluchtregistratie in de neuskegel.

Het testprogramma kwam abrupt ten einde op 11 september 1962 tijdens de veertigste vlucht van de Je-8/1. Bij een acceleratieproef op 15.000 m hoogte en een snelheid van 2.000 km/u (Mach 1,78) bezweek de experimentele Toemanski R-21F-300-turbojet door een constructiefout in de schijf van de zesde compressortrap. De losgeslagen scherven doorboorden de romp, scheurden de brandstoftanks open en vernielden beide hydraulische circuits, wat direct resulteerde in brand aan boord en een volledig verlies van de besturing. Het stuurloze vliegtuig raakte in een steile, oncontroleerbare spiraalduik met een extreme rolsnelheid. Mosolov schoot zich bij supersonische snelheid met de schietstoel naar buiten en overleefde het ongeval, al liep hij zware verwondingen op door de botsing met delen van de constructie en de zware dynamische luchtdruk.

Na de crash werden alle vluchten met beide prototypen definitief gestaakt. Hoewel de aerodynamische configuratie en het casco voldeden, werd het project afgeblazen. De militaire leiding herzag de tactisch-technische eisen en koos voor een zwaardere, veelzijdige onderschepper met variabele vleugelpijlstand (Izdelije 23-11). Dit toestel ging later als de definitieve MiG-23 in serieproductie en nam het voor de Je-8 ontwikkelde S-23-wapensysteem met de Sapfir-23-radar en R-23-raketten over. In conceptueel opzicht was de Je-8 zijn tijd ver vooruit: de voorvleugels in combinatie met verminderde statische stabiliteit vormden al begin jaren zestig het fundament voor de doctrine van het wendbare luchtgevecht, principes die later bepalend werden voor jachtvliegtuigen van de vierde generatie zoals de F-16 en de MiG-29.

Technische specificaties van de Mikojan-Goerevitsj Je-8

• Lengte – 16,24 m
• Spanwijdte – 7,154 m
• Spanwijdte destabilisator – 2,60 m
• Vleugeloppervlak – 23,0 m²
• Maximaal startgewicht – 8.200 kg
• Motorisering – 1 × turbojet met naverbrander Toemanski R-21F-300, 7.200 kgf
• Topsnelheid – 2.230 km/u (Mach 2,1) op 12.000 m
• Praktisch plafond – 20.300 m