Art Model AM 7209 Mikoyan-Gureviç Ye-8/2 Sovyet deneysel avcı uçağı

Mikoyan-Gureviç Ye-8/2 Sovyet deneysel avcı uçağı

1960 yılının başlarında Mikoyan-Gureviç Tasarım Bürosu, Sovyet cephe havacılığının omurgasını oluşturan MiG-21PF önleme uçağını köklü bir modernizasyondan geçirmek üzere kapsamlı bir geliştirme programı başlattı. Başlangıçta ordu tarafından geçici olarak “MiG-23” hizmet koduyla yürütülen bu proje, Ye-8 deneysel süpersonik önleme uçağının ortaya çıkmasını sağladı.

Uçağın aerodinamik mimarisi, seri üretimdeki selefine kıyasla köklü yapısal farklılıklar içeriyordu. Burundaki geleneksel hava alığının gövde altına taşınmasıyla burun kesitinin tamamı boşaltıldı; böylece K-23 (sonradan R-23) orta menzilli havadan havaya füzelerini yönlendiren S-23 silah sisteminin ana algılayıcısı niteliğindeki yüksek güçlü “Sapfir-23” radarının montajına olanak sağlandı. Tasarımdaki bir diğer kayda değer yenilik, kokpitin önüne yerleştirilen 2,60 m açıklığındaki serbest yönlenebilen kanard destabilizatör yüzeyiydi; bu sırada kuyruktaki klasik tam hareketli yatay stabilizatörler de muhafaza edildi. Bu kanard yüzeyinin pilot kumandalarıyla doğrudan bir bağlantısı bulunmuyordu: ses altı hızlarda hava akışına göre serbestçe yönlenirken, ses üstü rejimde aşırı boyuna statik kararlılık marjını düşürmek amacıyla nötr konumda mekanik olarak kilitleniyordu. Bu mühendislik çözümü, kaldırma kuvveti merkezini öne kaydırarak uçağın 15.000 m irtifadaki azami manevra yük katsayısını 2,5 g'den 5,0 g'ye yükseltti.

Büronun deneysel üretim atölyesinde uçuş testleri amacıyla iki gövde imal edildi. Ye-8/1 kodlu ilk prototip 1962 başlarında tamamlandı ve 5 Mart günü baş test pilotu Georgiy Mosolov kumandasında ilk uçuşunu yaptı. İlkbaharın sonlarında Ye-8/2 numaralı ikinci prototip montaj hattından çıktı; usta test pilotu Aleksandr Fedotov bu uçakla 29 Haziran'dan itibaren 13 sorti gerçekleştirdi. Operasyonel radar ünitesi henüz hazır olmadığından, her iki uçak da burun konisine yerleştirilen 160 kg'lık denge balastı ve test kayıt cihazlarıyla uçuruldu.

Uçuş test programı, 11 Eylül 1962'de Ye-8/1'in 40. sortisinde meydana gelen ağır bir kaza neticesinde durduruldu. Uçak, 15.000 m irtifada ve 2.000 km/s hızda (Mach 1,78) ivmelenme testini icra ettiği sırada, deneysel Tumanskiy R-21F-300 turbojet motorunun kompresör altıncı kademe diski yapısal bir tasarım kusuru nedeniyle parçalandı. Yüksek hızla fırlayan metal parçaları gövdeyi deldi, yakıt depolarını yırttı ve bağımsız iki hidrolik hattı birden keserek uçuş esnasında yangına ve kumanda kontrolünün anında kaybolmasına neden oldu. Uçak, yüksek bir yatış hızıyla kontrolsüz ve dik bir dalış spiraline girdi. Mosolov, ses üstü hızda fırlatma koltuğunu kullanarak uçaktan ayrılmayı başardı; gövde çarpmaları ve ses üstü hava akımının yol açtığı şiddetli dinamik basınç nedeniyle ağır yaralanmasına karşın sağ kurtuldu.

Kazanın ardından her iki prototipin de uçuş faaliyetlerine nihai olarak son verildi. Gövde yapısının ve aerodinamik konseptin teknik geçerliliği doğrulanmış olmasına rağmen program iptal edildi. Askeri komuta kademesi taktik-teknik isterleri yenileyerek değişken geometrili kanatlara sahip, daha ağır ve çok rollü yeni nesil bir platforma (“İzdeliye 23-11”) öncelik verdi. Bu tasarım ilerleyen süreçte seri üretime geçerek nihai MiG-23 adını aldı ve Ye-8 için geliştirilmiş olan “Sapfir-23” radarı ile R-23 füzelerini kapsayan S-23 silah sistemini devraldı. Kavramsal açıdan Ye-8, kanard yerleşimi ve azaltılmış statik kararlılık prensipleriyle 1960'ların başında çağının çok ötesindeydi; bu tasarım ilkeleri daha sonra F-16 ve MiG-29 gibi dördüncü nesil savaş uçaklarına yön veren yüksek manevra kabiliyetine dayalı modern hava muharebesi doktrininin temelini oluşturdu.

Mikoyan-Gureviç Ye-8 Teknik Özellikleri

• Uzunluk – 16,24 m
• Kanat açıklığı – 7,154 m
• Kanard açıklığı – 2,60 m
• Kanat alanı – 23,0 m²
• Azami kalkış ağırlığı – 8.200 kg
• Güç grubu – 1 × art yakıcılı turbojet motoru Tumanskiy R-21F-300, 7.200 kgf
• Azami hız – 12.000 m irtifada 2.230 km/s (Mach 2,1)
• Servis tavanı – 20.300 m