Niemieckie pojazdy wojskowe podczas II wojny światowej

W marcu 1935 roku Niemcy ogłosiły powstanie Wehrmachtu – nowych sił zbrojnych, które miały zastąpić dotychczasowy Reichswehr. Od 1 czerwca tego samego roku wojska lądowe, wcześniej znane jako Reichsheer, przeszły pod nazwę Heer. W skład Wehrmachtu weszły też Luftwaffe – siły powietrzne, oraz Kriegsmarine – marynarka wojenna. Nad wszystkim czuwało OKW – Oberkommando der Wehrmacht.

Historia bojowa Wehrmachtu w II wojnie światowej

Wehrmacht po raz pierwszy zaangażował się zbrojnie jeszcze przed wybuchem wojny — podczas wojny domowej w Hiszpanii. W 1936 roku Niemcy wysłały tam Legion Condor: ponad pięć tysięcy ludzi, samoloty, czołgi, artylerię i instruktorów. Działania w Hiszpanii pozwoliły przetestować nowy sprzęt, przygotować kadrę dowódczą i przećwiczyć współdziałanie różnych rodzajów wojsk.

W marcu 1938 roku jednostki Wehrmachtu bez oporu wkroczyły do Austrii, która została włączona do III Rzeszy — wydarzenie to przeszło do historii jako Anschluss. Jesienią tego samego roku, po układzie monachijskim, Niemcy przejęły Sudety, a wiosną 1939 roku zajęły resztę Czech, tworząc Protektorat Czech i Moraw. Na tym skończył się okres ekspansji bez walki — zaczęła się wojna z prawdziwego zdarzenia.

1 września 1939 roku Wehrmacht zaatakował Polskę. Kilkanaście dni później od wschodu uderzył Związek Radziecki. Kampania zakończyła się po niespełna miesiącu — Polska została rozdzielona między dwóch agresorów. Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę.

W kwietniu 1940 roku Wehrmacht zajął Danię i rozpoczął operację w Norwegii, gdzie po raz pierwszy starł się z siłami aliantów zachodnich. W maju ruszyła szybka ofensywa na Belgię, Holandię i Luksemburg, a następnie na Francję. Po kilku tygodniach walk front został przełamany, i 22 czerwca Francja podpisała kapitulację. W międzyczasie do wojny po stronie Niemiec przystąpiły Włochy.

Po zwycięstwie na zachodzie Niemcy skupiły się na kolejnej fazie — planowanej inwazji na Wielką Brytanię. Latem 1940 roku Luftwaffe, wspierana przez lotnictwo włoskie, rozpoczęła zmasowaną kampanię powietrzną. Codzienne naloty i bombardowania trwały przez kilka miesięcy, ale Royal Air Force zdołały utrzymać przewagę w powietrzu. Operację desantową trzeba było odwołać — Niemcy poniosły pierwszą poważną porażkę.

Na początku 1941 roku uwaga Berlina przeniosła się na południe. W lutym do Libii wysłano Afrika Korps pod dowództwem Erwina Rommla. Włoskie oddziały nie radziły sobie z ofensywą Brytyjczyków i traciły kontrolę nad północną Afryką. Niemcy szybko przejęli inicjatywę, odrzucając przeciwnika w stronę granicy z Egiptem.

W kwietniu Wehrmacht zaatakował Jugosławię po zmianie rządu, który odmówił poparcia osi Berlin–Rzym. Państwo zostało zajęte w ciągu kilku dni. Zaraz potem rozpoczęła się ofensywa przeciwko Grecji, gdzie alianci próbowali zatrzymać niemieckie natarcie. W maju 1941 roku niemieccy spadochroniarze zdobyli Kretę — była to pierwsza duża operacja powietrznodesantowa w historii. Mimo zwycięstwa, straty były tak duże, że zrezygnowano z dalszych operacji tego typu. Dla aliantów był to sygnał do budowy własnych jednostek spadochronowych, które później odegrały kluczową rolę m.in. podczas desantu w Normandii.

22 czerwca 1941 roku Niemcy rozpoczęły inwazję na Związek Radziecki. Natarcie objęło cały front — od Bałtyku po Morze Czarne. Wehrmacht zajął kraje bałtyckie, Białoruś i Ukrainę, docierając pod Moskwę. Zimą ofensywa utknęła. W 1942 roku główne uderzenie przeniesiono na południe, w rejon Wołgi. Bitwa o Stalingrad zakończyła się okrążeniem i kapitulacją 6. Armii pod dowództwem gen. Friedricha Paulusa — przełom na froncie wschodnim był faktem.

Jesienią 1942 roku pogorszyła się także sytuacja w Afryce. Po klęsce pod El Alamein Niemcy musiały się wycofać, a w maju 1943 roku skapitulowały w Tunezji. Alianci wylądowali na Sycylii, a następnie na południu Włoch, rozpoczynając kampanię apenińską. W czerwcu 1944 roku otwarto drugi front — desant w Normandii rozpoczął wyzwalanie Francji i Belgii. Ze wschodu nacierała Armia Czerwona.

Na początku 1945 roku alianci dotarli do granic Rzeszy. W kwietniu ruszyła ofensywa na Berlin. Po ciężkich walkach miasto zostało zdobyte, a 8 maja Niemcy podpisały bezwarunkową kapitulację. Wehrmacht przestał istnieć, a jesienią rozwiązano jego pozostałości. Dopiero w 1955 roku, w demokratycznej Republice Federalnej Niemiec, powołano nową armię – Bundeswehrę.

Jak zmieniał się kamuflaż sprzętu Wehrmachtu

W czasie wojny wzory malowania niemieckich pojazdów bojowych kilkukrotnie się zmieniały. Wynikało to zarówno ze zmian w ogólnej strategii prowadzenia działań, jak i z warunków terenowych na poszczególnych frontach.

Na początku używano trójkolorowego wzoru Buntfarbenanstrich, odziedziczonego po Reichswehrze. Pojazdy pozabojowe malowano w kolor Feldgrau.

W 1937 roku wprowadzono nowy kamuflaż — ciemnoszare tło z plamami w kolorze ciemnobrązowym. W dokumentach określano go jako Gerätanstrich dunkelgrau/dunkelbraun lub „nowy kamuflaż wielobarwny” (neuer Buntfarbenanstrich). Latem 1940 roku zrezygnowano z koloru brązowego i zaczęto stosować jednolite malowanie w odcieniu Dunkelgrau.

Zimą pojazdy pokrywano białą farbą emulsyjną, którą można było łatwo zmyć albo pozostawiano do naturalnego starcia podczas eksploatacji.

Po rozpoczęciu działań w Afryce Północnej konieczne było wprowadzenie nowego kamuflażu dostosowanego do warunków pustynnych. W marcu 1941 roku przyjęto dwukolorowy schemat: Gelbbraun w połączeniu z szaropiaszczystym odcieniem Grau. Malowanie to nanoszono na standardowy szary podkład. W marcu 1942 roku schemat ten został zmodyfikowany — oba kolory zastąpiono nowymi.

Na froncie wschodnim szary kamuflaż, który sprawdzał się w zabudowie miejskiej, okazał się mało skuteczny w terenie otwartym. Wiosną 1943 roku jako kolor bazowy wprowadzono Dunkelgelb. Jednocześnie zaczęto stosować kamuflaż Tarnanstrich — żółte tło z nieregularnymi plamami w kolorach Rotbraun i Olivgrün.

Na początku 1945 roku wprowadzono kolejną zmianę związaną z ograniczoną dostępnością materiałów. Zamiast pełnego pokrycia bazowego stosowano tzw. Sparanstrich — oszczędnościowy kamuflaż. Kolory kamuflażowe nanoszono bezpośrednio na podkład, bez warstwy Dunkelgelb. Z czasem rolę koloru bazowego przejął Olivgrün. W ostatnich miesiącach wojny część elementów pozostawiano w fabrycznym podkładzie — bez dodatkowego malowania.

Standardy kolorów w armii niemieckiej podczas II wojny światowej

Standaryzacja odcieni używanych na sprzęcie wojskowym w Niemczech rozpoczęła się jeszcze przed powstaniem Wehrmachtu. W 1927 roku Reichs-Ausschuss für Lieferbedingungen (cesarski komitet ds. dostaw) wprowadził ogólną przemysłową paletę barw obejmującą 40 odcieni — system RAL 840. To właśnie ten zestaw stał się podstawą późniejszych standardów kolorystycznych stosowanych w armii.

Do 1941 roku farby stosowane w wojsku oznaczano nazwą i numerem, np. Grün Nr. 28 (zieleń nr 28) czy Schwarz Nr. 5 (czarny nr 5). System ten nie opierał się jednak na ujednoliconych wzorcach kolorystycznych, co w warunkach masowej produkcji okazało się zbyt mało precyzyjne dla scentralizowanego zaopatrzenia i wprowadzenia jednolitego standardu kamuflażu.

10 lutego 1941 roku system oznaczania kolorów został uporządkowany: dotychczasowe nazwy i numery zastąpiono czterocyfrowymi oznaczeniami zgodnymi ze standardem RAL. Przykładowo, Dunkelgrau Nr. 46 otrzymał numer RAL 7021 Dunkelgrau, a Grün Nr. 28 — RAL 6007 Grün. Pozwoliło to na ujednolicenie barw, uproszczenie zaopatrzenia i wprowadzenie spójnego systemu dla całych sił zbrojnych. System RAL pozostaje w użyciu do dziś — zarówno w zastosowaniach wojskowych, jak i cywilnych.