Arcus E2094 Wehrmacht: Fall Achse

Wehrmacht: Fall Achse

Toen Benito Mussolini in de zomer van 1943 ten val werd gebracht, koesterde men in Berlijn geen enkele illusie over de nieuwe Italiaanse regering: haar herhaalde geloften van trouw aan het bondgenootschap werden onmiddellijk doorzien als een loutere vertragingstactiek. Het Duitse opperbevel had overigens al gedetailleerde plannen klaarliggen voor het geval de bondgenoot zou overlopen. Zodra de capitulatie van Rome officieel werd aangekondigd, zette de Wehrmacht bliksemsnel Operatie 'Achse' in gang. Oorspronkelijk droeg dit strategische plan de provocerende codenaam 'Alarich', een expliciete verwijzing naar de Visigotische koning die Rome in het jaar 410 had geplunderd. Om redenen van operationele veiligheid werd deze te veelzeggende aanduiding echter gewijzigd in de neutralere term 'Achse' (As). Berlijn kon de massale ontwapening van zijn voormalige bondgenoot zodoende op cynische wijze rechtvaardigen als een noodzakelijke maatregel om de stabiliteit van de gelijknamige coalitie te waarborgen.

De Italiaanse strijdkrachten raakten volledig verlamd. De vlucht van de koning en het opperbevel uit de hoofdstad creëerde een enorm machtsvacuüm. Veldeenheden ontvingen tegenstrijdige bevelen of, in de meeste gevallen, helemaal geen instructies. Hevige, maar geïsoleerde vuurgevechten braken alleen daar uit waar lokale commandanten zelf het initiatief namen, voornamelijk op de toegangswegen naar Rome. De overgrote meerderheid van de garnizoenen legde echter zonder slag of stoot de wapens neer. Binnen enkele dagen ontwapenden en interneerden de Duitse troepen meer dan een miljoen Italiaanse soldaten, waarmee ze hun controle over Noord- en Midden-Italië in hoog tempo consolideerden.

Op plaatsen waar men nog gewapend verzet verwachtte, vertrouwden de Duitsers op overweldigend machtsvertoon om bloedige stadsgevechten bij voorbaat te voorkomen. Zware pantsercolonnes werden doelbewust door de belangrijkste verkeersaders van de grote steden gestuurd. Zo trok de 1e SS-Pantserdivisie 'Leibstandarte' langs de Dom van Milaan, terwijl gevechtsgroepen van de 3e Pantsergrenadierdivisie posities innamen rond het Colosseum in Rome. Dit machtsvertoon van de pantsertroepen, dat door Duitse propagandacompagnieën uitgebreid werd vastgelegd, diende louter om de Italiaanse wil tot verzet te breken nog voordat er ook maar één schot was gelost.

Conform het OKH-voorschrift H.M. 1943 nr. 181 van 18 februari 1943 verlieten in deze fase van de oorlog alle Duitse pantservoertuigen de fabrieken met een standaard basislaag in de kleur Dunkelgelb. De secundaire camouflagekleuren, Olivgrün en Rotbraun, werden als geconcentreerde pigmentpasta's aan de fronttroepen geleverd. Te velde verdunden de tankbemanningen en onderhoudscompagnieën deze pasta's met elk beschikbaar oplosmiddel: benzine, water of zelfs afgewerkte motorolie. De verf werd voornamelijk aangebracht met compressoren en spuitpistolen; ontbrak het aan pneumatische apparatuur, dan bracht men de verf simpelweg aan met gewone kwasten. Bijgevolg vertoonden de camouflagepatronen op de Duitse pantservoertuigen in de zomer en herfst van 1943 een enorme diversiteit, variërend van strak gespoten, zacht overlopende strepen en vlekken tot grove, dikke kwaststreken.